Question
Download Solution PDFभारतात मुख्यमंत्रीची नियुक्ती कोण करते?
Answer (Detailed Solution Below)
Detailed Solution
Download Solution PDFबरोबर उत्तर राज्यपाल आहे.
महत्वाचे मुद्दे
- मुख्यमंत्री:
- भारतीय संविधानातील कलम 164 नुसार, राज्यपाल मुख्यमंत्र्याची नियुक्ती करतात.
- राज्याचा मुख्यमंत्री विधानसभा निवडणुकीत सर्वाधिक मतदान मिळवणाऱ्या पक्षांच्या नेत्यांपैकी निवडला जातो.
- मुख्यमंत्र्याकडे प्रत्यक्ष कार्यकारी अधिकार आहेत, तर राज्यपाल हे राज्याचे नाममात्र प्रमुख आहेत.
- मुख्यमंत्र्यांचा कार्यकाळ निश्चित नाही आणि तो राज्यपालांच्या इच्छेनुसार पदावर राहतो.
- तोपर्यंत तो विधानमंडळात बहुमताचा पाठिंबा असल्याने, राज्यपाल त्याला पदावरून काढू शकत नाही.
- त्याला राज्य विधानसभेत अविश्वास प्रस्ताव पास झाल्यास त्याला पदावरून काढता येते.
- राज्य विधानमंडळाचा असंसदीय सदस्य सहा महिन्यांच्या काळासाठी मुख्यमंत्री म्हणून नियुक्त केला जाऊ शकतो, त्यानंतर त्याला राज्य विधानमंडळात निवडून द्यावे लागेल, अन्यथा तो पदावर राहणार नाही.
-
राज्यांचे राज्यपाल:
- राज्यपालांची चर्चा भारतीय संविधानाच्या कलम 153 ते 162 मध्ये केली गेली आहे.
- राज्यपाल हे भारतातील राज्याचे संवैधानिक प्रमुख आहेत आणि राज्याच्या प्रशासनासाठी जबाबदार आहेत.
- कलम 155 नुसार, राज्यपालांची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती त्यांच्या स्वाक्षरी आणि मुहरीखालील वॉरंटद्वारे करतात.
- तो/ती राष्ट्रपतींच्या इच्छेनुसार पदावर राहतो, म्हणजे राष्ट्रपती कोणतेही कारण न देता कोणत्याही वेळी राज्यपालाला पदावरून काढू शकतात.
- राज्यपालांच्या कार्याचा कार्यकाळ सामान्यतः 5 वर्षे असतो परंतु तो आधीच संपवला जाऊ शकतो.
- तो/ती राष्ट्रपतीला राजीनामा पत्र लिहून त्यांच्या पदावरून राजीनामा देऊ शकतो.
- कलम 157 नुसार, राज्यपाल म्हणून नियुक्तीसाठी पात्रता अशी आहे: राज्यपालांना
- भारतीय नागरिक असावे आणि देशात राहणारे असावे.
- कमीतकमी 35 वर्षे वयाचे असावे.
- संसदेच्या दोन्ही सदनांचे आणि राज्य विधानमंडळाचे सदस्य नसावे.
- नफा मिळवणाऱ्या कोणत्याही कार्यावर नसावे.
अतिरिक्त माहिती पंतप्रधान:
- भारताचे पंतप्रधान हे केंद्र सरकारचे प्रमुख आहेत.
- कलम 75 नुसार, तो/ती भारताचे राष्ट्रपती नियुक्त करतात जर त्यांना लोकसभेतील बहुमताचा विश्वास असेल.
- तो राष्ट्रपतीला राज्यपाल पदासाठी व्यक्तीचे नाव शिफारस करू शकतो.
- कलम 74(1) म्हणते की राष्ट्रपतीला मदत करण्यासाठी आणि सल्ला देण्यासाठी मंत्रिमंडळ असेल ज्याचे नेतृत्व पंतप्रधान करेल.
Last updated on Jul 8, 2025
-> The Staff Selection Commission released the SSC GD 2025 Answer Key on 26th June 2025 on the official website.
-> The SSC GD Notification 2026 will be released in October 2025 and the exam will be scheduled in the month of January and February 2026.
-> Now the total number of vacancy is 53,690. Previously, SSC GD 2025 Notification was released for 39481 Vacancies.
-> The selection process includes CBT, PET/PST, Medical Examination, and Document Verification.
-> The candidates who will be appearing for the 2026 cycle in the exam must attempt the SSC GD Constable Previous Year Papers. Also, attempt SSC GD Constable Mock Tests.